De zorgvolmacht als ideaal sluitstuk van uw successieplanning

Met een zorgvolmacht geeft u een vertrouwenspersoon een volmacht om uw vermogen te beheren ingeval u later onbekwaam zou worden (bv. dement of in coma na een verkeersongeval). In de praktijk is deze vertrouwenspersoon in eerste instantie de partner. In het geval de partner reeds overleden is of zelf onbekwaam werd, zijn meestal de kinderen de vertrouwenspersonen. U geeft dus een zorgvolmacht op het moment waarop u nog perfect gezond van geest bent, voor het geval u later onbekwaam wordt. 

Bij de opmaak van een zorgvolmacht geeft de volmachtgever allerlei (beperkte) bevoegdheden aan de lasthebber om zijn vermogen te beheren als hij of zij onbekwaam zou worden. Maar de zorgvolmacht kan een ook instrument zijn om uw successieplanning (verder) te regelen in het geval u onbekwaam wordt door dementie of een ongeval. De persoon die u als lasthebber aangeduid hebt, kan immers nog bepaalde daden stellen om uw successieplanning te regelen als u dat voorzien hebt in de zorgvolmacht. 

In de praktijk wordt daarom steeds vaker voorzien in de volmacht dat ook schenkingen mogelijk zijn met het vermogen van de onbekwame. Dit is uiteraard interessant als de onbekwame wellicht niet meer zo lang te leven heeft. In dat geval is het interessant om in extremis nog een schenking te doen om de erfbelasting te beperken. Maar ook als iemand bv. dement wordt en nog 10 jaar kan leven is deze techniek interessant om de ingezette successieplanning verder te zetten.

Het kan zowel voor roerende als onroerende goederen. Als er nog weinig tijd is, zal het vooral gaan om roerende goederen zoals geld en effecten omdat dit tussen ouders en (klein)kinderen kan aan het vlak tarief van slechts 3% (3,3% in Wallonië) in plaats van het oplopend tarief tot 27% in Vlaanderen en 30% in Brussel en Wallonië. Door gebruik te maken van een zorgvolmacht kan de volmachthebber dan nog tijdig een notariële schenking of een geregistreerde hand – of bankgift doen. Let wel, in heel wat volmachten zien we staan dat “schenkingen” mogelijk zijn. In principe zijn dan ook hand- en bankgiften mogelijk en de registratie ervan, maar we raden aan om dit uitdrukkelijk in de volmacht te zetten om problemen te vermijden.

Het is niet de bedoeling dat - als u morgen bv. dement wordt - uw partner (en later uw kinderen) aan gelijk wie, gelijk wat, kunnen schenken en u helemaal kunnen uitkleden. Daarom is het belangrijk om een aantal grenzen in te bouwen bij de machtiging tot schenken, zeker als de kinderen lasthebbers worden (bv. omdat de andere partner is overleden of ook onbekwaam wordt). Een aantal nuttige beperkingen in de praktijk zijn bv. dat er minstens 100.000 euro aan bank- of verzekeringstegoeden moeten blijven staan, dat alleen geschonken mag worden aan descendenten (kinderen, kleinkinderen), dat bij onroerend goed enkel de blote eigendom mag worden geschonken, enz.

Een goede zorgvolmacht voorziet vaak ook nog andere mogelijkheden om aan successieplanning te doen en de erfbelasting te beperken. Denken we bijvoorbeeld maar aan het afkopen van een tak 21 of 23 (spaar- en beleggingsverzekering), de keuze in een huwelijkscontact met keuzebeding doen, de volmacht om vastgoed te verkopen en daarna de som weg te schenken, enz. Een goede zorgvolmacht laat dus toe om nog (in extremis) aan successieplanning te doen, als dat uitdrukkelijk voorzien is.